Ở những thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh – nơi nhà ống, nhà phố rất phổ biến, vấn đề bị thiếu sáng và bí bách không phải là tình trạng hiếm gặp. Có nhiều nguyên nhân cả khách quan lẫn chủ quan dẫn đến tình trạng này và mỗi trường hợp lại cần những giải pháp khác nhau.
Vậy làm thế nào để khắc phục được mà không cần phải can thiệp sâu vào trong kết cấu của ngôi nhà? Cùng S.Housing đi tìm hướng giải quyết trong bài viết sau.
1. Tại sao nhà bị thiếu sáng và bí khí?
Thiếu sáng và bí khí là hai biểu hiện của cùng một vấn đề trong kiến trúc – nhà quá kín. Dưới đây là các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này:
1.1. Thiết kế nhà ít tiếp xúc với ánh sáng
Đối với những ngôi nhà có kiến trúc hẹp ngang, sâu (kiểu nhà ống), hoặc nằm ở hướng không thuận (hướng Bắc thường tối hơn vì ít nhận nắng trực tiếp), ánh sáng chỉ vào được mặt trước/sau, phần giữa nhà rất tối vì thiếu cửa sổ hoặc giếng trời.
Nếu từ đầu thiết kế phòng đã kín thì ánh sáng và không khí lưu thông cũng sẽ thiếu
1.2. Vị trí xung quanh nhà không thuận lợi
Do đặc thù quy hoạch đô thị (nhà san sát nhà, chung vách, chung tường), ngôi nhà bị mất đi các mặt thoáng xung quanh. Khi các diện tích có thể mở cửa sổ, giếng trời bị hạn chế, ngôi nhà trở thành một không gian kín thiếu đi ánh sáng, từ đó cũng thiếu đi lượng không khí lưu chuyển để giữ cho ngôi nhà thoáng mát, sáng sủa.
Điều kiện cảnh quan là một trong những yếu tố bất khả kháng gây nên tình trạng thiếu sáng và bí khí
1.3. Nội thất và cách bài trí chưa phù hợp
Không gian bên trong nhà cũng có thể gây ảnh hưởng rất lớn khiến nhà mất sự thông thoáng và trở nên ngột ngạt nếu cách bố trí nội thất chưa được tối ưu. Bên cạnh đó, việc phân chia quá nhiều phòng chức năng bằng tường hoặc bố trí các hệ tủ lớn sai vị trí cũng vô tình tạo ra các vách ngăn, chặn đường đi của ánh sáng và luồng gió.
Những cách bố trí nội thất như kệ tủ, vách ngăn, tường bao lớn cũng vô tình làm chặn đi khoảng không hữu ích của dòng khí và ánh sáng
2. Giải pháp toàn diện xử lý nhà thiếu sáng và bí khí
Về mặt nguyên lý, ánh sáng tự nhiên chỉ có thể vào nhà qua các cấu trúc rỗng như giếng trời, thông tầng hoặc cửa sổ. Thêm vào đó, không khí cũng chỉ có thể luân chuyển khi có sự chênh lệch áp suất giữa lối vào và lối ra. Nếu nhà chỉ mở cửa ở một mặt tiền mà không có lối thoát, luồng khí sẽ bị ứ đọng lại không thoát ra được, dẫn đến sự bí bách.
Giải pháp thiết kế ánh sáng lúc này nên ưu tiên hàng đầu cho việc lấy ánh sáng tự nhiên:
- Làm giếng trời hoặc giếng sáng ở giữa nhà (hiệu quả cho nhà sâu).
- Mở rộng cửa sổ, cửa ra vào, thêm cửa kính trượt hoặc vách kính trong suốt từ sàn đến trần.
- Sử dụng kính lấy sáng hoặc cửa sổ cao ở phần trên tường.
Các giải pháp lấy sáng bằng cách can thiệp kết cấu
Tuy nhiên, đối với những mặt bằng hoàn toàn không thể can thiệp kiến trúc thô (như căn hộ chung cư hoặc nhà phố bị kẹt ba mặt), giải pháp tối ưu nhất là khắc phục bằng nội thất. Cụ thể là ứng dụng vật liệu để dẫn dắt các nguồn ánh sáng tự nhiên hiện tại, kết hợp thêm kịch bản ánh sáng nhân tạo.
Liệu có giải pháp nào giúp hỗ trợ lấy sáng và thông gió cho những công trình không thể xử lý kết cấu thêm không?
Tại S.Housing, sau khi giải quyết bài toán layout (đập thông tường, tạo không gian mở), chúng tôi đưa Bộ ngôn ngữ thiết kế Ngũ Hành vào như một công cụ tinh chỉnh vật liệu và ánh sáng để dứt điểm tình trạng bí bách và hỗ trợ bổ sung nguồn năng lượng khuyết thiếu cho gia chủ:
2.1. Ngôn ngữ Kim Tinh Gọn: Khuếch tán và phản chiếu ánh sáng
Phân khu trong nhà bằng nội thất chính để giữ cho bố cục mạch lạc, tiết giảm bớt vách ngăn, mở diện tích cho đường lưu thông của không khí và ánh sáng. Kết hợp thêm với kính và gương để tạo chiều sâu và tăng cảm giác rộng rãi cho không gian ở những khu vực chính như phòng khách, bếp – ăn.
Không gian phòng khách được kết nối với bếp và cả hai trở nên rộng hơn nhờ hiệu ứng mượn không gian
Bố trí ánh sáng với hệ đèn LED ray hoặc đèn downlight âm trần ở những khu vực thiếu sáng. Tạo thêm điểm nhấn với các nẹp kim loại bóng (PVD) để khuếch tán ánh sáng ra toàn bộ căn phòng. Ánh sáng mạnh, rõ ràng giúp xóa nhòa cảm giác chật hẹp, tù túng.
Ánh sáng LED ray là một trong những giải pháp hữu ích để dẫn dắt ánh sáng đi đến những khu vực cần thông
2.2. Ngôn ngữ Thủy An Nhiên: Chuyển tiếp sáng tối mềm mại
Ưu tiên những món nội thất có hình khối uốn lượn, kết hợp với các đường cong bo tròn trên trần, vách tường. Ánh sáng được thiết kế để biến những góc tối thành những điểm nhấn nghệ thuật bằng ánh sáng gián tiếp qua đèn hắt chân tường và đèn backlight sau gương.
Hình khối mềm mại tạo một môi trường linh hoạt cho cả ánh sáng nhân tạo và tự nhiên di chuyển
Các vật liệu được lựa chọn dựa trên đặc tính phản chiếu của bề mặt như đá marble vân loang, tủ bếp phủ acrylic và kính để ánh sáng xuyên qua hoặc phản chiếu, tạo ra sự tương phản sáng tối.
Cát chất liệu xuyên sáng và phản chiếu được bố trí ở những điểm đến của ánh sáng để luân chuyển đi khắp ngôi nhà
Tổng thể không gian mềm mại giúp luồng gió và ánh sáng khi đi vào nhà không bị bẻ gãy đột ngột tại các góc vuông 90 độ, mà trượt mượt mà theo biên dạng cong để len lỏi vào các góc khuất. Sự liên thông chính là sự thông suốt, giúp không khí trong nhà luôn được làm mới.
2.3. Ngôn ngữ Mộc Sinh Khí: Thanh lọc và tái tạo dưỡng khí
Là một trong những giải pháp toàn diện và phù hợp nhất để giải quyết vấn đề nhà kín ở đô thị, Mộc Sinh Khí mang hơi thở của thiên nhiên vào trong không gian sống. Thiết kế ứng dụng giải pháp sinh thái với hệ nội thất gỗ công nghiệp tone màu sáng kết hợp những cụm cây xanh thanh lọc không khí.
Không gian phòng khách liền bếp tràn ngập sinh khí nhờ chất liệu gỗ
Những lớp ánh sáng nhân tạo được bố trí ở góc khuất ánh sáng tự nhiên
Bề mặt mô phỏng các loại gỗ sáng màu, tránh các màu gỗ tối giúp sàn và tường có cảm giác sáng hơn. Cây xanh được bố trí tại các góc phòng hoạt động như một bộ máy lọc sinh học, hấp thụ khí CO2 tù đọng, nhả ra O2, tạo độ ẩm tự nhiên, giúp hỗ trợ giải quyết cảm giác “bí khí” ngột ngạt.
Tạo hình khối nội thất và bố cục nội thất luôn được ưu tiên hướng về thiên nhiên để mang lại nguồn sinh khí bền vững nhất
Năng lượng sống trong không gian đến đến từ sự tổng hòa của các yếu tố thiên nhiên, mang đến cảm nhận thư thái khi bản năng bẩm sinh gắn bó với thiên nhiên được đáp ứng.
2.4. Ngôn ngữ Hỏa Nhiệt Huyết: Bù đắp bằng kịch bản ánh sáng nhân tạo
Để hỗ trợ thêm cho nguồn sáng tự nhiên bị hạn chế trong ngôi nhà, ánh sáng nhân tạo sẽ được sử dụng thông qua kịch bản chiếu sáng đa tầng:
- Ánh sáng nền sẽ sử dụng hệ đèn LED âm trần rọi điểm có độ hoàn màu cao (CRI > 90) để giả lập ánh sáng ban ngày.
- Ánh sáng tác vụ tập trung tại các vùng tối ở các trọng điểm như bàn làm việc, góc đọc sách, bàn đảo bếp, hoặc bàn trang điểm, kết hợp với hệ đèn hắt khe trần tạo ra các khoảng sáng tối có chiều sâu.
- Ánh sáng điểm nhấn – một phần cực kỳ quan trọng, được tập trung tại các điểm nhấn thị giác như tranh, tượng trang trí để tạo điểm tụ năng lượng rõ ràng trong không gian.
Giải pháp lúc này là tập trung soi rõ những vị trí cần sáng như điểm nhấn tranh tường, bàn làm việc, bàn ăn,…
Phòng ngủ nếu được bài trí nội thất đúng và bổ sung vài đèn ánh sáng ấm là đã đủ sáng thoáng
Phòng làm việc thì cần ánh sáng trắng rõ ràng hơn nên ưu tiên các loại đèn công suất lớn với góc chiếu xuống bàn làm việc không bị đổ bóng
Toàn bộ hệ ánh sáng nhân tạo được tính toán góc rọi khoa học giúp triệt tiêu hoàn toàn các góc tối, mang lại cảm giác ấm áp, tràn đầy năng lượng như một ngày nắng đẹp.
2.5. Ngôn ngữ Thổ Vững Chãi: Điểm tựa cân bằng thị giác
Để không khiến khiến căn nhà vốn đã tối và bí lại càng trở nên nặng nề, việc sử dụng ánh sáng và vật liệu vốn mang năng lượng thu liễm, tĩnh tại cần có sự điều chỉnh sang trạng thái dịu mát và nhẹ nhàng hơn để đóng vai trò làm lớp nền phản xạ.
Không gian cho gia chủ Dụng thần Thổ sẽ mang sắc thái tươi sáng hơn của bảng màu đất mẹ
Thay vì các bề mặt thô mộc, S.Housing sử dụng sơn hiệu ứng giả đá mờ, kết hợp với các gam màu earth-tone được tăng độ sáng như beige mộc mạc, vàng cát hoặc xám nhạt. Sàn nhà có thể sử dụng gạch matte khổ lớn tone sáng.
Tổng hoà tạo nên một phông nền êm dịu để tôn lên những khoảng sáng trong không gian
Khi ánh sáng tự nhiên từ cửa sổ tràn vào, lớp nền sáng màu này sẽ phản xạ và khuếch tán ánh sáng đi khắp ngôi nhà thay vì hấp thụ nó. Bảng màu đất mẹ được nâng tone còn đánh lừa thị giác, giúp xóa nhòa ranh giới các bức tường, tạo cảm giác không gian rộng ra và kiên cố, vững chãi.
Khi kết hợp thêm với các hệ đèn chiếu sáng đa lớp, ngôi nhà được mở rộng thêm về chiều sâu
Bên cạnh đó, nhà thiếu sáng và bí khí luôn đi kèm cảm giác lạnh lẽo, âm u. Tại đây sẽ kết hợp với ánh sáng nhân tạo có nhiệt độ màu ấm áp (khoảng 2700K – 3000K), sử dụng kỹ thuật chiếu sáng gián tiếp để ánh sáng vàng ấm hắt vào các mảng tường sơn hiệu ứng giúp giả lập năng lượng của nắng nhẹ.
Một không gian được tối ưu ánh sáng và không khí nhờ cảm nhận về chiều sâu cảm xúc
Việc này không làm tăng nhiệt độ vật lý nhưng đánh lừa cảm giác của hệ thần kinh, sưởi ấm các “vùng khí chết”, triệt tiêu cảm giác ẩm thấp và mang lại sự an tâm, thư thái cho người ở.
Ứng Dụng Khoa Học Phong Thuỷ Bát Tự Trong Kiến Trúc
3. Case study: Cải tạo nhà phố 3 tầng thiếu sáng tại Tân Bình
3.1. Hiện trạng trước cải tạo: Khi những bức tường chặn đứng nguồn sáng và khí trời
Ngôi nhà phố 3 tầng tại Tân Bình của gia đình chị Thanh là một ví dụ điển hình cho thấy ảnh hưởng của việc phân chia không gian chưa hợp lý. Do sử dụng quá nhiều tường bê tông ngăn phòng, ngôi nhà bị rơi vào tình trạng thiếu sáng khi ánh sáng tự nhiên không thể đi sâu vào bên trong.
Sự lưu thông gió bị tắc nghẽn khiến không gian trở nên bí bách và ngột ngạt. Hệ quả trực tiếp của việc thiếu nắng và thiếu khí lâu ngày là các mảng tường, trần bắt đầu xuất hiện tình trạng nấm mốc, mang lại cảm giác âm u và lạnh lẽo.
Hiện trạng nhà của chị Thanh sau hơn 10 năm sinh sống cùng gia đình
3.2. Giải pháp điều phối ánh sáng và sử dụng vật liệu
Để khắc phục tình trạng này mà không cần can thiệp quá sâu vào hệ chịu lực của ngôi nhà, S.Housing đã áp dụng giải pháp tối ưu hóa bố cục kết hợp vật liệu dẫn sáng và bổ sung điểm nhấn bằng ngôn ngữ Mộc Sinh Khí:
Giải phóng đường đi của ánh sáng và không khí
Toàn bộ các bức tường bê tông ngăn cách ở tầng trệt được tháo dỡ, thay thế bằng bố cục mở liên thông. Sự thay đổi này giúp ánh sáng từ mặt tiền có thể đi xuyên suốt chiều sâu ngôi nhà, đồng thời tạo điều kiện cho gió tự nhiên luân chuyển tự do.
Các tường ngăn sau phòng khách được dỡ bỏ, bổ sung thêm các ô cửa lấy sáng trên cao
Ứng dụng ngôn ngữ Mộc Sinh Khí cải thiện cảm giác không gian
S.Housing lựa chọn phong cách nội thất Nhật Bản với hệ tủ và bàn ghế bằng gỗ MDF phủ Melamine tone sáng của An Cường. Bề mặt gỗ sáng màu hoạt động như một lớp nền phản xạ ánh sáng tự nhiên, giúp không gian có cảm giác rộng rãi và sáng sủa hơn, đồng thời xua tan đi sự lạnh lẽo của ngôi nhà cũ.
Toàn bộ ngôi nhà sử dụng chất liệu gỗ công nghiệp chất lượng cao của An Cường đảm bảo sức khoẻ cho cả gia đình
Sử dụng cửa lùa Nhật Bản để chuyển tiếp ánh sáng
Thay vì các hệ cửa cánh đặc dày nặng, hệ cửa lùa kiểu Nhật với các hệ khung gỗ mảnh phối cùng kính mờ được đưa vào sử dụng. Giải pháp vật liệu này vừa đảm bảo sự riêng tư cần thiết, vừa cho phép ánh sáng tự nhiên xuyên qua để sưởi ấm cho các khu vực khuất bên trong.
Cửa lùa kiểu Nhật Bản với chất liệu kính bền bỉ và dễ vệ sinh giúp ánh sáng đi qua mà không bị chặn đứng như cửa thông thường
Tóm lại, việc giải quyết tình trạng thiếu sáng và bí khí cho nhà ống, nhà phố tại các đô thị lớn không nhất thiết phải can thiệp sâu vào kết cấu phần thô của ngôi nhà. Thông qua việc tối ưu hóa bố cục không gian kết hợp cùng các giải pháp ứng dụng vật liệu và ánh sáng khoa học, không gian sống của bạn có thể trở nên thông thoáng, sáng sủa và dễ chịu hơn đáng kể. Hy vọng rằng những chia sẻ và dự án cải tạo thực tế của S.Housing đã mang lại cho bạn những gợi ý hữu ích, giúp bạn có thêm phương án phù hợp để kiến tạo một tổ ấm cân bằng, thoải mái và tràn đầy năng lượng cho gia đình mình.
